
BANDUNG, cimutnews.co.id – Paguron Riksa Diri Bandung masih kénéh nangtung minangka salah sahiji benteng pelestarian penca Sunda di Kabupaten Bandung. Dipingpin ku Cuncun Ahmad Hudaya, paguron ieu neruskeun warisan budaya anu diadegkeun ku bapana, Rd. Nunung Achmad Hudaya, ti taun 1957.
Di tengah arus modernisasi, usaha ngajaga penca jadi penting lantaran teu saukur olahraga, tapi ogé bagian tina identitas jeung ajén budaya Sunda anu beuki kaancam ku parobahan jaman.(4/8/2026)

Warisan Ti Luluhur Nu Teu Pegat
Lahirna Riksa Diri di Tengah Tradisi
Paguron Riksa Diri diadegkeun dina 31 Agustus 1957 di wewengkon Babakantarogong, Kabupaten Bandung. Ngaran “Riksa Diri” lahir tina hasil musyawarah para tokoh penca harita, minangka simbol ngajaga diri boh jasmani boh rohani.
Numutkeun katerangan Cuncun Ahmad Hudaya ka cimutnews.co.id, bapana, Rd. Nunung Achmad Hudaya, kacida kapangaruhan ku sosok pendekar Mbah Khair, tokoh silat Cimande anu kasohor nyiptakeun rupa-rupa jurus penca dumasar kana inspirasi alam.

Jurus Nu Lahir Ti Alam
Inspirasi penca waktu harita teu leupas tina kahirupan sapopoé di alam liar, diantarana:
- Jurus pamacan (macan)
- Jurus monyet
- Jurus oray
Ieu nunjukkeun yén penca Sunda boga filosofi jero nu ngahiji jeung alam jeung kahirupan.
Ti Seni Ibing Nepi ka Arena Tarung
Inovasi Dina Taun 1980-an
Dina taun 1980-an, Rd. Nunung boga gagasan anyar: penca teu cukup ngan saukur seni ibing, tapi kudu boga unsur olahraga tarung.
Ti dieu lahir gagasan:
- Ngahimpun para jawara ti unggal kecamatan
- Ngayakeun pertandingan di alun-alun
- Ngadegkeun Olahraga Pencasikat Seluruh Indonesia (Orpesi)
Sanajan harita can aya aturan baku, ieu jadi léngkah awal modernisasi penca.
Lahirna Sistem Resmi
Ku sabab tarung bébas nyababkeun loba cilaka, para tokoh penca ngahiji deui pikeun nyieun aturan. Ti dinya lahir Ikatan Pencak Silat Indonesia (IPSI) nu ayeuna jadi payung resmi pencak silat di Indonesia.
Riksa Diri Nepi ka Mancanagara
Sanggeus ngaran Riksa Diri beuki dipikawanoh, loba murid datang ti luar negeri, diantarana:
- Italia
- Perancis
- Belanda
Sanajan kitu, daya tarik penca Sunda henteu ngan ukur dina gerakan, tapi ogé dina nilai filosofis jeung spiritual nu dikandungna.
Malah dina mangsa Prabowo Subianto aktif di TNI sarta jadi Ketua IPSI, sababaraha ajudanana kungsi latihan di Riksa Diri.
Kontribusi Kana Seni Jaipongan
Riksa Diri ogé boga peran dina lahirna seni jaipongan. Numutkeun Cuncun, bapana milu aub dina prosés kreatif nu ngagabungkeun ketuk tilu jeung penca.
Kolaborasi jeung Gugum Gumbira jadi titik penting lahirna jaipongan salaku seni anyar nu ayeuna jadi ikon budaya Sunda.
Nilai Sosial jeung Pendidikan
Ngaji Diri Jasmani jeung Rohani
Visi Riksa Diri henteu ngan ukur latihan fisik, tapi ogé spiritual. Murid diwajibkeun:
- Bisa maca Al-Qur’an
- Ngarti nilai disiplin
- Ngamumulé akhlak
Pendekatan ieu ngajadikeun penca minangka alat pendidikan karakter.
Legalitas di Era Modern
Beda jeung jaman baheula, ayeuna paguron kudu boga legalitas. Riksa Diri geus didaftarkeun sacara resmi dina 22 Desember 2022 pikeun ngajaga eksistensi dina sistem hukum modern.
Antara Tradisi jeung Modernisasi
Dina jangka pondok, eksistensi Riksa Diri ngabuktikeun yén budaya lokal masih bisa hirup lamun aya tokoh nu konsisten ngajaga. Cuncun jadi simbol generasi nu neruskeun warisan tanpa pegat.
Dina jangka panjang, tantangan panggedéna nyaéta regenerasi. Tanpa minat generasi ngora, loba paguron bisa leungit atawa ngan ukur jadi simbol sajarah.
Modernisasi ogé jadi pedang dua sisi. Di hiji sisi, méré peluang globalisasi; di sisi séjén, bisa ngikis nilai asli lamun teu dijaga.
Riksa Diri Teu Saukur Paguron
Riksa Diri lain saukur tempat latihan silat, tapi jadi “jembatan sajarah” antara penca tradisional jeung sistem olahraga modern. Ti Orpesi nepi ka IPSI, aya jejak kontribusi nu jarang kacatet sacara populer.
Ieu nu ngajadikeun Riksa Diri boga posisi unik dina sajarah penca di Indonesia.
Pelestarian penca Sunda ogé jadi bagian tina gerakan budaya di Jawa Barat nu patali jeung seni tradisional séjén saperti jaipongan jeung karawitan.
Paguron Riksa Diri Bandung jadi bukti yén warisan budaya bisa terus hirup lamun aya komitmen ti generasi penerus. Peran Cuncun Hudaya teu saukur neruskeun, tapi ogé ngamekarkeun nilai nu diwariskeun ku luluhurna.
Ka hareupna, pelestarian penca Sunda butuh dukungan leuwih lega, boh ti pamaréntah boh ti masyarakat, sangkan teu leungit ditelan jaman. (Asep)

















